ಮುಂಬೈ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2025-26 ರಲ್ಲಿ (FY26) ಬರೋಬ್ಬರಿ 4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ದಾಖಲೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನಗದು ದ್ರವ್ಯತೆ (Liquidity) ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಬೃಹತ್ ಆದಾಯವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಆರ್ಬಿಐ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ 4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಟ್ರೆಜರಿ ಬಾಂಡ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಗಳಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಗಳಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು (ಸುಮಾರು 33%) ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದೆ.
ತನ್ನ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯನ್ನು (Contingency Fund) ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಲಾಭಾಂಶವಾಗಿ (Surplus Transfer) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
ಆದಾಯ ಬರಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೇನು?: ಡಾಲರ್ ಎದುರು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯವು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಾಣದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಆರ್ಬಿಐ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಭಾರಿ ಲಾಭ ಬಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನಗದು ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿಯು ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಆರ್ಬಿಐ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಬಾಂಡ್ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ.